مقدمه | چرا نگهداری CNC شوخیبردار نیست؟
دستگاه CNC فلز:
- یک ابزار ساده نیست
- یک سیستم مکانیکی–الکترونیکی پیچیده است
در کارگاههای واقعی، بیشتر مشکلات CNC نه از طراحی بد، بلکه از نگهداری غلط یا فراموششده بهوجود میآید.
واقعیت تلخ:
۷۰٪ خرابیهای جدی CNC با یک برنامه نگهداری درست قابل پیشگیریاند.
این مقاله دقیقاً برای همین نوشته شده.
فلسفه نگهداری CNC | پیشگیری ارزانتر از تعمیر
در CNC سه نوع هزینه داریم:
- هزینه سرویس دورهای
- هزینه تعمیر
- هزینه توقف تولید (بدترین نوع)
نگهداری درست یعنی:
- خرابی قبل از وقوع دیده شود
- دستگاه همیشه در محدوده دقت واقعی بماند
این موضوع ارتباط مستقیم با مقالات:
- «عوامل مؤثر بر دقت دستگاه CNC در شرایط واقعی کارگاه»
- «هزینه واقعی مالکیت دستگاه CNC فلز»
دارد.
دستهبندی برنامه نگهداری دستگاه CNC
برنامه حرفهای نگهداری CNC به ۵ سطح تقسیم میشود:
- سرویس روزانه
- سرویس هفتگی
- سرویس ماهانه
- سرویس دورهای (۳ تا ۶ ماهه)
- سرویس سالانه و کالیبراسیون
حالا دونهدونه وارد جزئیات میشویم.
۱. نگهداری و سرویس روزانه دستگاه CNC
این بخش کاملاً وابسته به اپراتور است.
۱-۱. تمیزکاری عمومی دستگاه
هر روز بعد از شیفت:
- پاکسازی برادهها
- تمیز کردن اطراف راهنماها
- تخلیه سینی براده
براده دشمن نامرئی دقت است.
۱-۲. بررسی سطح روغنها
روزانه بررسی شود:
- روغن سیستم روانکاری مرکزی
- روغن هیدرولیک (در صورت وجود)
- روغن اسپیندل (در برخی مدلها)
کمبود روغن = شروع سایش تدریجی
۱-۳. بررسی صدای غیرعادی
اپراتور حرفهای:
- صدای اسپیندل را میشناسد
- صدای محور را تشخیص میدهد
هر صدای جدید = هشدار زودهنگام
۲. سرویس و نگهداری هفتگی
اینجا وارد بخش نیمهفنی میشویم.
۲-۱. تمیزکاری راهنماهای حرکتی
راهنماها (Linear Guide یا Box Way):
- تمیز شوند
- روغن تازه دریافت کنند
این موضوع مستقیماً به مقاله
«راهنماهای حرکتی در CNC (Linear Guide، Box Way و …)»
مرتبط است.
۲-۲. بررسی عملکرد سیستم روانکاری مرکزی
بررسی شود:
- پمپ کار میکند؟
- مسیرها بسته نیست؟
- روغن به تمام محورها میرسد؟
خرابی روانکاری = مرگ خاموش دستگاه
۲-۳. بررسی کابلها و اتصالات
- شل شدن سوکتها
- لهشدگی کابلها
- ساییدگی زنجیر کابل (Cable Chain)
مشکلات الکتریکی اغلب از همینجا شروع میشوند.
۳. سرویس و نگهداری ماهانه
اینجا نگهداری از حالت ظاهری خارج میشود.
۳-۱. بررسی بالاسکروها
موارد بررسی:
- صدای غیرعادی
- لقی محسوس
- یکنواختی حرکت
این بخش مکمل مقاله
«بالاسکرو (Ball Screw) چیست و چه نقشی در دقت CNC دارد؟»
است.
۳-۲. بررسی سروو موتور و درایو
کنترل شود:
- دمای سروو
- آلارمهای ذخیرهشده
- پاسخ حرکتی محور
تیون نبودن سروو یعنی دقت ناپایدار.
۳-۳. بررسی سیستم کولانت
موارد مهم:
- غلظت کولانت
- آلودگی با روغن
- گرفتگی نازلها
کولانت آلوده:
- ابزار را میکشد
- سطح قطعه را خراب میکند
- بوی کارگاه را غیرقابل تحمل میکند
۴. سرویس دورهای (۳ تا ۶ ماهه)
اینجا پای تکنسین حرفهای وسط میآید.
۴-۱. تنظیم و بررسی لقی محورها
- اندازهگیری Backlash
- بررسی تکرارپذیری
- اصلاح جبران نرمافزاری (در صورت نیاز)
این بخش ارتباط مستقیم با مقاله
«دقت، تکرارپذیری و تلرانس در دستگاه CNC»
دارد.
۴-۲. بررسی اسپیندل بهصورت تخصصی
موارد بررسی:
- Runout
- لرزش
- دمای کاری
- وضعیت بلبرینگها
اسپیندل قلب دستگاه است؛
بیتوجهی = هزینه سنگین.
۴-۳. بررسی تابلو برق CNC
داخل تابلو:
- گردوغبار
- شلشدن ترمینالها
- خرابی فنها
تمیزکاری تابلو برق عمر الکترونیک را دو برابر میکند.
۵. سرویس سالانه و کالیبراسیون
این مرحله مخصوص کارگاههای حرفهای است.
۵-۱. کالیبراسیون محورها
با ابزار دقیق:
- لیزر اینترفرومتر
- گیج بلوک
- Ballbar Test
هدف:
- تطبیق حرکت واقعی با فرمان کنترلی
۵-۲. بررسی کامل دقت هندسی دستگاه
شامل:
- عمود بودن محورها
- تخت بودن میز
- همراستایی اسپیندل
این سرویس تعیین میکند:
دستگاه هنوز ارزش نگهداری دارد یا نه
اشتباهات رایج در نگهداری CNC
چند اشتباه مرگبار:
- «صبر کنیم خراب بشه»
- روغن بیکیفیت
- سرویس فقط وقتی آلارم میآید
- حذف سرویس برای افزایش تولید
اینها دقیقاً همان چیزهایی هستند که در مقاله
«محدودیتهای واقعی دستگاههای CNC فلز»
به آنها اشاره شد.
برنامه نگهداری پیشنهادی (خلاصه اجرایی)
اگر بخواهیم خیلی عملی بگوییم:
- روزانه: اپراتور
- هفتگی: سرپرست شیفت
- ماهانه: تکنسین داخلی
- سالانه: سرویسکار تخصصی
این تقسیم مسئولیت نجاتبخش است.
جمعبندی نهایی | CNC سالم = تولید پایدار
دستگاه CNC فلز:
- اگر درست نگهداری شود → سالها دقیق کار میکند
- اگر رها شود → خیلی زود پرهزینه میشود
نگهداری حرفهای:
هزینه نیست، سرمایهگذاری است
دیدگاه خود را بنویسید