اگر بخواهیم صادق باشیم،
بیشترین قطعات مردود در CNC فلز نه بهخاطر دستگاه بد هستند،
نه بهخاطر برنامهنویسی ضعیف،
بلکه بهخاطر نفهمیدن واحد، اندازهگیری و تلرانس.
CNC فلز دنیای عددهاست.
اما نه هر عددی؛
عددی که درست فهمیده، درست اندازهگیری و درست تفسیر شود.
این مقاله قرار است دقیقاً همین سه پایه را برایت بسازد.
بخش اول: واحدها در CNC فلز
واحد یعنی چه؟
واحد یعنی:
زبان عددها
وقتی میگوییم:
- ۱۰
سؤال این است: - ۱۰ چی؟ میلیمتر؟ اینچ؟ سانتیمتر؟
در CNC، اشتباه در واحد:
👉 مساوی با نابودی قطعه است.
واحدهای رایج در CNC فلز
در صنعت CNC فلز دو سیستم اصلی داریم:
1️⃣ سیستم متریک (Metric)
- میلیمتر (mm)
- متر (m)
رایجترین سیستم در ایران و اروپا.
2️⃣ سیستم اینچی (Imperial)
- اینچ (inch)
بیشتر در:
- ماشینهای آمریکایی
- بعضی کنترلرها
- نقشههای خاص
میلیمتر یا اینچ؟ مسئله این است
مثال واقعی:
- سوراخ 1 inch
≈ 25.4 mm
اگر اپراتور:
- واحد را اشتباه تنظیم کند
👉 قطعه نابود میشود.
تنظیم واحد در CNC
در دستگاه CNC:
- واحد باید با نقشه یکی باشد
- برنامه باید با واحد هماهنگ باشد
عدم هماهنگی:
یکی از مرگبارترین اشتباهات کارگاهی
بخش دوم: اندازهگیری در CNC فلز
اندازهگیری یعنی چه؟
اندازهگیری یعنی:
مقایسه یک مقدار واقعی با یک مرجع
نه حدس،
نه نگاه،
نه تجربه چشمی.
یک حقیقت مهم صنعتی
هیچ اندازهگیریای صددرصد دقیق نیست.
همیشه:
- خطای ابزار
- خطای انسان
- خطای شرایط محیطی
وجود دارد.
اپراتور حرفهای:
👉 این را میداند و مدیریت میکند.
چرا اندازهگیری در CNC حیاتی است؟
چون:
- CNC با دقت بالا کار میکند
- تلرانسها کوچکاند
- مشتری بیرحم است
اندازهگیری غلط:
👉 یعنی تولید قطعه مردود با هزینه بالا.
بخش سوم: ابزارهای اندازهگیری در CNC فلز
1️⃣ کولیس
پرکاربردترین ابزار اندازهگیری.
اندازهگیری:
- طول
- قطر
- عمق
اما:
❌ برای دقتهای خیلی بالا مناسب نیست.
2️⃣ میکرومتر
ابزار دقت.
برای:
- قطر شفت
- ضخامت دقیق
اپراتور CNC باید:
👉 خواندن میکرومتر را بینقص بلد باشد.
3️⃣ ساعت اندازهگیری
برای:
- لنگی
- صافی
- توازی
ابزار تنظیمکار حرفهای.
4️⃣ گیجها
مثل:
- گیج برو-نرو
- گیج رزوه
برای کنترل سریع تولید سری.
بخش چهارم: تلرانس چیست؟ (به زبان ساده)
تلرانس یعنی چه؟
تلرانس یعنی:
محدوده مجاز تغییر اندازه
مثلاً:
- قطر 20 ± 0.02
یعنی:
- نه دقیقاً 20
- بلکه بین 19.98 تا 20.02
چرا تلرانس وجود دارد؟
چون:
- ماشین بینقص نیست
- ابزار سایش دارد
- دما تأثیر میگذارد
تلرانس:
👉 واقعیت صنعت است.
تلرانس آزاد و تلرانس بسته
- تلرانس آزاد → تولید آسانتر، هزینه کمتر
- تلرانس بسته → دقت بالا، هزینه بیشتر
اشتباه رایج:
فکر کنیم هرچه تلرانس بستهتر، بهتر!
نه؛
تلرانس درست یعنی تلرانس بهاندازه نیاز.
بخش پنجم: ارتباط تلرانس با CNC فلز
CNC یعنی دقت؟ نه همیشه
CNC:
- توان دقت بالا دارد
اما: - تضمین دقت نمیدهد
دقت واقعی حاصل:
- دستگاه
- ابزار
- برنامه
- اپراتور
همزمان است.
تلرانس در برنامهنویسی CNC
برنامهنویس باید بداند:
- کدام بعد حساس است
- کدام عملیات پرداخت میخواهد
- کجا ابزار جبران میخواهد
برنامه بدون توجه به تلرانس:
👉 فنی نیست.
بخش ششم: خطاهای رایج در اندازهگیری CNC
- اندازهگیری قطعه داغ
- فشار زیاد دست روی کولیس
- خواندن اشتباه ورنیه
- بیتوجهی به دمای محیط
- نادیده گرفتن تلرانس نقشه
اینها اشتباه مبتدیها نیست؛
👉 اشتباه بیدقتهاست.
بخش هفتم: نقش واحد، اندازهگیری و تلرانس در سه نقش CNC
اپراتور CNC
- اندازهگیری
- کنترل قطعه
- تنظیم آفست
برنامهنویس CNC
- درک تلرانس
- استراتژی ماشینکاری
- جبران خطا
طراح CNC
- تعریف تلرانس
- انتخاب واحد
- ارتباط با تولید
این سه بدون درک مشترک:
دائم با هم دعوا دارند!
جمعبندی نهایی (نگاه استادانه)
اگر فقط دستگاه را بلد باشی:
❌ CNC کار نیستی
اگر فقط برنامه را بلد باشی:
❌ حرفهای نیستی
اما اگر:
- واحد را بفهمی
- درست اندازه بگیری
- تلرانس را درک کنی
👉 وارد دنیای واقعی CNC فلز شدهای.
مقاله بعدی:
دیدگاه خود را بنویسید